De zakaat - deel 2

De voorwaarden voor het uitgeven (of ontvangen) ervan.

De zakaat kent een aantal groepen van rechthebbenden; niet iedereen heeft er zomaar recht op. Welke groepen dit zijn, maar ook welke groepen zakaat moeten betalen laten we in dit artikel zien.

Na de inleiding over zakaat (de armenbelasting) in het vorige stuk, zal in dit stuk besproken worden wie de zakaat moet betalen, hoeveel en wanneer betaalt dient te worden en aan welke groepen mensen deze zakaat gegeven dient te worden. Kortom, genoeg informatie zodat je deze zuil van de islam in sha Allah in de praktijk kunt brengen. Enkel de basisaspecten van de zakaat zullen uiteengezet worden, op de meest eenvoudige manier zonder veel in detail te treden.

De intentie

Wil men de zakaat over het bezit betalen, dan moet men vooraf die intentie nemen. Doet men dit pas achteraf na het betalen, dan geldt het uitgegeven bedrag niet als zakaat.

Wie moet betalen?

De zakaat is verplicht voor jou als je aan twee voorwaarden voldoet. Allereerst dien je in het bezit te zijn van een bedrag boven een bepaalde minimumgrens, welke ook wel de nisaab genoemd wordt. De minimumgrens, of nisaab, bedraagt 85 gram goud of 595 gram zilver. Gezien de waarde van 595 gram zilver vandaag de dag een stuk minder is dan de waarde van 85 gram goud wordt de waarde van 595 gram zilver aangehouden als minimumgrens (nisaab) (voor goud), omdat dit voordeel oplevert voor de armen. De (dag)waarde van één gram zilver kun je gemakkelijk vinden op internet (bijvoorbeeld www.goudmarkt.nl/zilverprijs). Als de waarde van één gram zilver bijvoorbeeld 0,50 euro is, betekent dat, dat je zakaatplichtig bent als je 595 x 0,5 = 297,5 euro (en meer) in je bezit hebt (mits je aan de tweede voorwaarde voldoet, die nu besproken zal worden).

De tweede voorwaarde die aanwezig moet zijn voordat je zakaatplichtig bent, is dat het bedrag (minimaal ter hoogte van de nisaab) een jaar in jouw bezit geweest moet zijn. Het gaat hier om een jaar volgens de islamitische kalender.

Bijvoorbeeld, een persoon heeft op de 23ste dag van de maand shawwaal 2013, 1000 euro in zijn bezit (wat boven de nisaab is). “Zijn” jaar begint dan vanaf de 23ste dag van de maand shawwaal. Als het bedrag gedurende het gehele jaar boven de nisaab (minimumgrens) blijft, moet hij gelijk na afloop van dat jaar zakaat betalen over het op dat moment aanwezige bedrag. Stel dat deze persoon dus na één jaar op de 23ste dag van de maand shawwaal in 2014 nog 800 euro in zijn bezit heeft, dan betaalt hij dus over 800 euro zakaat. De zakaat die betaalt dient te worden is 2,5% van het bedrag, wat in dit geval neerkomt op 2,5% van 800 euro en dus twintig euro is. In het geval dat deze persoon na één jaar op de 23ste van de maand shawwaal bijvoorbeeld nog maar 200 euro over heeft, hoeft hij geen zakaat te betalen aangezien 200 euro onder de minimumgrens ligt.

In het geval dat een persoon schulden heeft, maar wel voldoet aan de twee eerder genoemde voorwaarden, dient deze persoon ook zakaat te betalen.

Aan wie moet men zakaat geven?

De (enige) soorten doelen die zakaat mogen ontvangen zijn door Allah de Verhevene genoemd in Koran.

Allah zegt namelijk:

Voorwaar, de zakaat is slechts voor de armen (1) en de behoeftigen (2) en de werkenden (aan de inzameling ervan) (3) en de Moe’allaf (4) en voor het vrijkopen van de slaven (5) en de schuldenaren (6) en om (uit te geven) op de weg van Allah (Djihaad) (7) en voor de reiziger (die zonder proviand is komen te staan) (8) als een plicht tegenover Allah

Koran, hoofdstuk 9:60

Dit zijn de enige groepen die zakaat mogen ontvangen. Bij wijze van voorbeeld waarmee je in sha Allah al een heel eind op weg kunt zullen we drie categorieën nader bekijken. Voordat we deze categorieën bekijken is het belangrijk te weten dat zakaat enkel voor moslims is. Geef je een bedrag aan een niet-moslim, dan telt dit dus niet als verplichte zakaat maar als “gewone” liefdadigheid.

Allereerst de armen. Voor hen geldt dat zij niet de middelen hebben om zichzelf en hun gezin voor een half jaar te onderhouden (huur, eten, enzovoorts). Als iemand dus jaarlijks, bij wijze van voorbeeld, 8000 euro nodig heeft, maar jaarlijks maar aan 3000 euro kan komen, dan wordt hij beschouwd als een arme persoon en is hij gerechtigd om zakaat te ontvangen voor zover hij dat nodig heeft.

De tweede categorie die we bespreken zijn de behoeftigen. De behoeftige is beter af dan de arme en heeft genoeg om zichzelf en zijn gezin voor een half jaar of meer te onderhouden. Stel dat een persoon jaarlijks 7000 euro nodig heeft, en maar aan 5000 euro kan komen, dan heeft hij recht op zakaat zoveel als dat hij nodig heeft om zijn jaarlijkse kosten te dekken.

De derde categorie zijn de mensen met schulden. Het kan bijvoorbeeld zijn dat een persoon met een schuld wel zijn jaarlijkse kosten kan dekken, maar niet in staat is om daar bovenop ook nog een schuld af te betalen aan een schuldeiser. We hebben het hier dan over een noodzakelijke schuld, en niet een schuld vanwege overbodige uitgaven. Deze persoon is ook gerechtigd om zakaat te ontvangen om zijn schulden af te betalen.

De zakaat kun je niet geven aan mensen die je al verplicht was om te onderhouden (in het geval dat zij dat nodig hebben en je ertoe in staat bent), zoals bijvoorbeeld de ouders of de kinderen. Hen diende je hoe dan ook te onderhouden en je zakaat moet je dus aan anderen besteden.

Vroeger niet betaald

Indien men in een eerder jaar moslim en zakaatplichtig was, maar geen zakaat heeft uitgegeven in dat jaar, dan komt deze zakaat niet te vervallen. Men dient berouw te tonen voor het niet betalen van de zakaat en daarnaast dient men het niet betaalde bedrag alsnog te betalen van de voorgaande jaren waarin men niet betaald heeft. Indien men niet precies weet hoeveel zakaat men verzuimd heeft te betalen, dan maakt deze persoon een schatting naar zijn beste vermogen.

Slot

Als laatste willen we nog eens benadrukken wat het belang is van het betalen van de zakaat. De Koran en de Sunnah spreken van grote beloningen voor degenen die de zakaat betalen en voor een grote bestraffing voor degenen die dit nalaten (natuurlijk indien iemand zakaatplichtig is en aan de twee genoemde voorwaarden voldoet). Men dient deze kennis dus toe te passen en uit te kijken voor gierigheid. Het uitgeven van de zakaat zal niets dan het goede brengen voor de gever en degene die het krijgt en het niet betalen van zakaat zal enkel mislukking brengen voor wie het niet betaalt (terwijl hij verplicht is) en hij zal daarbovenop de armen benadelen.